Stres ve infertilite arasında sebep ya da sonuç ilişkisi açısından bir ilişkinin varlığı uzun yıllardır araştırmalara konu konu olmaktadır. Stres ve infertilite arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmaların çoğunluğunda infertilitenin strese neden olduğu gösterilmiş, bunun yanında stresin infertiliteye sebep olduğu kesin olarak gösterilememiştir. Deneysel çalışmalar kronik stresin multipl nörokimyasal sistemde uzun dönemde değişiklikler yaptığına işaret etmektedir.

Stresin kadındaki etkileri farklıdır. Birçok çalışma hipotalamo-hipofizer- gonadal aks üzerinde ve sempatik-adrenal sistem üzerinde çeşitli etkiler yaptığını göstermektedir. Stres mediatörleri koruyucu ve zarar verici etkilerle psikolojik etkiler üzerinde çeşitli etkiler yapmaktadır. Stres hormonları hipotalama –hipofizer-adrenal aks üzerinden kortizol, endojen opioid ve melatonin gibi fertilitiye etki eden hormonları GnRH, prolaktin, LH ve FSH ile etkileşmektedir. Stresin semen kalitesini etkileyen birçok parametre üzerinde negatif etkisi gösterilmiştir.

Birçok çalışma in vitro fertilizasyon sırasında beklenen oosit toplama ve embriyo transferi öncesi, anksiyete ve yüksek kortizol seviyelerinin, depresyon, aktif baş edebilme, duygu ifadesinde artışın düşük ebelik oranlarına neden olduğunu bulmuşlardır. Stres ve beraberindeki negatif ruh hali durumunun anksiyeteye sebep olmakta, bu da infertilite tedavilerindeki fertilizasyon sonuçlarına bir tehdit oluşturmaktadır. Depresyonun da anksiyete ile bağlantılı olduğunu ve sonuçlara negatif tesir ettiği gösterilmiştir.

Fertilite tedavisi süresince olan ya da ortaya çıkan akut stres psikolojik teknik ve tedaviler ile desteklenmelidir. Kronik stresin ise fertilite tedavisi öncesi tedavisi daha fazla yarar getirmektedir. Bu tedavilerde erkek ve kadınlara farklı yaklaşımlar uygulanmalıdır. Çalışmalarda fertilite tedavilerinde stresi azaltmayı amaçlayan davranışsal tedaviler gibi psikolojik yaklaşımların etkili olduğu gösterilmiştir. Psikolojik müdahalelerin gebelik oranları üzerine etkisi tartışılmalıdır.

Özellikle in vitro fertilizasyon tedavisine başlanmadan çiftlerin psikolojik olarak iyi hazırlanmaları gerekmektedir. Tedavi sonucunu beklemek ve başarısız tedavi sonuçları ile karşılaşmak psikolojik olarak en stresli aşamalardır.